8. Yargı Paketi, Meclis’te kabul edildi | Emekliye 3 bin lira ikramiye

Kamuoyunda “8. Yargı Paketi” olarak bilinen Ceza Muhakemesi Kanunu ile Kimi Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Kararında Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Şurasında kabul edilerek maddeleşti.

Yasaya nazaran, İcra ve İflas Kanunu’nda kanun yoluna müracaat müddetleri hafta olarak belirlendiği için buna ahenk sağlanması emeliyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki benzeri kararlar dikkate alınarak düzenleme yapılıyor. Mühlet, hafta olarak belirlenmişse başladığı güne son hafta içindeki karşılık gelen günde bitecek.

Hak arama hürriyetinin daha faal kullanılması gayesiyle İcra ve İflas Kanunu’nun kanun yollarına müracaat bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na ahenginin sağlanması için düzenlemeye gidiliyor. Tasdik yahut ret kararına karşı borçlu ve tasdik duruşması sırasında itirazda bulunmuş olan alacaklılar, bildirim tarihinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna, istinaf incelemesi üzerine verilen karara karşı da bildirim tarihinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yoluna başvurabilecek.

İcra ve İflas Kanunu’na nazaran, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerince verilen en son kararlara karşı temyiz yoluna başvurulmasına yönelik müddette düzenleme yapılıyor. Bu kararlara karşı bildirim tarihinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilecek, temyiz yoluna başvurma ve incelemesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu kararlarına nazaran yapılacak.

Bu düzenlemeler 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girecek.

KİŞİLİĞİN YAHUT MAL VARLIĞININ KORUNMASI KRİTERİ

Terörle Gayret Kanunu’nun “terör örgütleri”ne ait düzenlemesi, Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişikliğe uyumlu hale getiriliyor.

Yasayla Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda Türk Uygar Kanunu’nda değişiklik yapılması öngörülüyor. Özgürlüğü bağlayıcı ceza sebebiyle kısıtlanma kurumu değiştirilerek, ceza infaz kurumunda bulunma hali direkt doğruya kısıtlama nedeni olmaktan çıkarılıyor. Ergin şahısların fiil ehliyetinin bulunduğundan hareketle iradeleri ön plana çıkarılarak mutlaklaşmış mahpus cezasının infazı hedefiyle ceza infaz kurumunda bulunan mahkumun kısıtlanması temel olarak kendi isteğine bırakılırken, toplam 5 yıl yahut daha fazla mutlaklaşmış mahpus cezasının infazı bakımından mahkumun kısıtlanması, kişiliğinin yahut mal varlığının korunması kriterine bağlanarak bu mevzuda vesayet makamına takdir hakkı veriliyor.

Buna nazaran, katılaşmış mahpus cezasının infazı gayesiyle ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği üzerine kısıtlanacak yahut kendisine kayyum atanacak. Toplam 5 yıl yahut daha fazla katılaşmış mahpus cezasının infazı maksadıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği bulunmasa dahi kişiliğinin yahut mal varlığının korunması bakımından gerekli görülmesi halinde kısıtlanabilecek. Cezayı yerine getirmekle misyonlu makam, mahpus cezasının infazına başlandığını derhal vesayet makamına bildirecek. Vesayet makamı karar vermeden evvel hükümlüyü dinleyecek. Kanun’un kayyumluğa ait kararları, niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu düzenleme için de uygulanacak.

Anayasa Mahkemesi kararı yeterince Türk Uygar Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, akıl hastalığı yahut akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya karar verilebilmesi için aranan resmi sıhhat heyeti raporunun temini gayesiyle, yasanın “usul” başlıklı unsur kararlarına başvurulabilecek.

VESAYETİN SONA ERDİRİLMESİ

Anayasa Mahkemesi kararı bağlamında Türk Uygar Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, resmi sıhhat şurası raporunun alınabilmesini temin maksadıyla kişinin bedeninden kan yahut gibisi biyolojik örneklerle kıl, tükürük, tırnak üzere örnekler alınabilecek.

Kişiye gerekli tıbbi müdahaleler yapılabilecek ve gerektiğinde kişi, tabip ön raporu üzerine en fazla 20 gün mühletle sıhhat kuruluşuna yerleştirilebilecek. Tabip ön raporu üzerine verilen yerleştirme kararı derhal ilgiliye ve yakınlarına bildirilecek. İlgili yahut yakınları, bu karara karşı bildirimden itibaren 10 gün içinde kontrol makamına itiraz edebilecek. Yapılan itiraz, kararın icrasını durdurmayacak. İtiraz, kontrol makamınca acilen karara bağlanacak.

Yasaya nazaran, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda mahpus halinin devamı mühletince vesayetin sona erdirilebileceği haller düzenleniyor.

Buna nazaran, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkumiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, mahpus halinin hukuka uygun biçimde sona ermesiyle bizatihi ortadan kalkacak. Mahpus halinin devamı mühletince vesayetin sona erdirilmesi, toplam 5 yıldan az olan mahpus cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin isteminin bulunması ve toplam 5 yıl yahut daha fazla mutlaklaşmış mahpus cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin talebi üzerine kişiliğinin yahut mal varlığının korunması sebebinin ortadan kalkması halinde mümkün olacak.

ÖRGÜT İSMİNE HATA İŞLEME

Yasa ile Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, kabahatle daha aktif uğraş edilebilmesi ve caydırıcılığın sağlanması hedefiyle bir günlük isimli para cezası alt fiyatı 20 liradan 100 liraya, üst fiyatı ise 100 liradan 500 liraya yükseltiliyor. Bu düzenleme, 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girecek.

Yasa ile Anayasa Mahkemesinin iptal münasebetleri dikkate alınarak Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine cürüm sürece fiili müstakil bir kabahat olarak düzenleniyor. Buna nazaran, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine hata işleyen kişi, ayrıyeten 2 yıl 6 aydan 6 yıla kadar mahpus cezası ile cezalandırılacak. İşlenen cürmün niteliğine nazaran verilecek ceza yarısına kadar indirilebilecek. Bu karar yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanacak.

Örgüt ismine kabahat işleyen kişi, hem işlediği cürümden hem de örgüt ismine cürüm sürece cürmünden farklı ayrı cezalandırılacak.

Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) da düzenlemeler yapılacak. Buna nazaran, TCK’da belirtilen “devletin güvenliğine karşı kabahatler ile anayasal tertibe ve bu nizamın işleyişine karşı suçlar” bakımından, silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine cürüm işleyen kişi ayrıyeten 5 yıldan 10 yıla kadar mahpusla cezalandırılacak. İşlenen kabahatin niteliğine nazaran verilecek ceza, yarısına kadar indirilebilecek.

Yasa ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, müdafaa önlemleri nedeniyle tazminat istemlerinin kapsamı genişletiliyor. Düzenlemeye nazaran, yakalama ve tutuklama süreçlerinin yanı sıra isimli denetim süreçlerine karşı, kanunda öngörülen müracaat imkanlarından yararlandırılmayan bireyler, tazminat isteminde bulunabilecek.

Konutu terk etmemek yahut uyuşturucu, uyarıcı yahut uçucu unsurlar ile alkol bağımlılığından arınmak hedefiyle hastaneye yatmak dahil, tedavi yahut muayene önlemlerine tabi olmak ve bunları kabul etme halindeki isimli denetim yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına yahut beraatlerine karar verilenlerin, tazminat isteminde bulunabilmelerine imkan tanınıyor.

Koruma önlemleri nedeniyle yapılacak tazminat istemlerinin kurulan Tazminat Komitesine yapılması öngörülüyor ve bu istemlerin idari müracaat yoluyla süratli biçimde sonuçlandırılması amaçlanıyor. Böylece, yargılama yapılmasını gerektirmeyen tazminat istemleri hakkında kısa müddette karar verilmesi sağlanacak. Bu kararlar 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girecek.

HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI

Yasaya nazaran, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, kararın açıklanması ve kararın açıklanmasının geri bırakılması kapsamında, sanığa yüklenen hatadan ötürü yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl yahut daha az periyodik mahpus yahut isimli para cezası ise mahkemece, kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. Uzlaşmaya ait kararlar gizli kalacak. Kararın açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ait kararlar hariç, kurulan kararın sanık hakkında bir türel sonuç doğurmamasını söz edecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha evvel kasıtlı bir cürümden mahkum olmamış bulunması, mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tavır ve davranışları göz önünde bulundurularak tekrar hata işlemeyeceği konusunda kanaate varılması, hatanın işlenmesiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın, motamot iade, kabahatten evvelki hale getirme yahut tazmin suretiyle büsbütün giderilmesi gerekecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde sanık, 5 yıl müddetle kontrol müddetine tabi tutulacak. Kontrol müddeti içinde, kişi hakkında kasıtlı bir hata nedeniyle bir daha kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek. Bu müddet içinde 1 yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği mühletle, sanığın kontrollü hürlük önlemi olarak, meslek yahut sanat sahibi olmasını sağlamak hedefiyle bir eğitim programına devam etmesine, bir kamu kurumunda yahut özel olarak tıpkı meslek yahut sanatı icra eden bir diğerinin nezareti altında fiyat karşılığında çalıştırılmasına, belirli yerlere gitmekten yasaklanmasına, aşikâr yerlere devam etmek konusunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek diğer yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilecek. Kontrol müddeti içinde dava vakit aşımı duracak.

Suçun işlenmesiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın, motamot iade, hatadan evvelki hale getirme yahut tazmin suretiyle büsbütün giderilmesi şartı derhal yerine getirilmediği takdirde; mağdura yahut kamuya verilen zararın, kontrol müddetince aylık taksitler halinde sanık tarafından ödenmek suretiyle büsbütün giderilmesi şartıyla da kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilecek.

Denetim müddeti içinde taammüden yeni bir cürüm işlenmediği ve kontrollü hürlük önlemine ait yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan karar ortadan kalkacak ve davanın düşmesine karar verilecek.

Denetim mühleti içinde taammüden yeni bir cürüm işlenmesi yahut kontrollü hürlük önlemine ait yükümlülüklere alışılmamış davranılması halinde, mahkeme kararı açıklayacak. Mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu kıymetlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da karardaki mahpus cezasının ertelenmesine yahut seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilecek. Açıklanan yahut yeni kurulan karara itiraz edilebilecek.

HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINA KARŞI İSTİNAF YOLU

Kanunlarda kesin olduğu yazılı kararlar gizli kalmak üzere, kararın açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının, birinci derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi yahut Yargıtay tarafından verilmesi halinde temyiz yoluna gidilebilecek. Karar ve kararlar, istinaf ve temyizde adap ve temele ait hukuka terslikler tarafından incelenecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, özel bir sisteme kaydedilecek. Bu kayıtlar, fakat bir soruşturma yahut kovuşturmayla temaslı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim yahut mahkeme tarafından istenmesi halinde kullanılabilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ait kararlar, Anayasa’da muhafaza altına alınan inkılap kanunlarında yer alan hatalara ait uygulanmayacak.

Basit yargılama yöntemi ile ilgili yapılan değişiklikle, itiraz üzerine kararı veren mahkemece belge, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması halinde tevzi kriterlerine nazaran belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilecek ve bu mahkemece duruşma açılarak genel kararlara nazaran yargılamaya devam olunacak.

Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise tıpkı mahkemede yetkili öbür bir hakim varsa bu hakim tarafından, aksi halde isimli yargı birinci derece mahkemesi adalet kurulu liderince görevlendirilen hakim tarafından duruşma açılacak ve genel kararlara nazaran yargılamaya devam olunacak. Taraflar gelmese bile duruşma yapılacak ve yokluklarında karar verilebilecek.

Taraflara gönderilecek davetiyede bu konu yazılacak. Duruşmadan evvel itirazdan vazgeçilmesi halinde duruşma yapılmayacak ve itiraz edilmemiş sayılacak.

İtiraz üzerine verilen kararın sanık lehine olması halinde, bu konuların itiraz etmemiş olan öteki sanıklara da uygulanma imkanı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş üzere verilen kararlardan yararlanacak.

İtirazın müddetinde yapılmadığı yahut kanun yoluna müracaat hakkı bulunmayan tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde evrak, itirazı incelemeye yetkili merciye gönderilecek. Merci bu sebepler tarafından incelemesini yapacak ve kararını gereği için mahkemesine gönderecek. Bu kararlar 1 Haziran’da yürürlüğe girecek.

İSTİNAF İSTEMİ VE MÜDDETLERİNDE DEĞİŞİKLİK

Yasa ile istinaf ve temyiz müracaat müddetlerinde ahenk sağlanması emeliyle Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle de istinaf istemi, kararın gerekçesiyle birlikte bildiri edildiği tarihten itibaren 2 hafta içinde yapılabilecek.

Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları, yargı etrafı içerisindeki asliye mahkemelerinin kararlarına karşı, kararın o yer Cumhuriyet başsavcılığına geliş tarihinden itibaren 2 hafta içinde başvurabilecek.

Cumhuriyet savcısı, istinaf yoluna başvurma münasebetlerini yazılı isteminde belirtecek ve bu istemler ilgililere bildiri edilecek. İlgililer, bildirim tarihinden itibaren 2 hafta içinde bu konudaki yanıtlarını bildirebilecek.

TEMYİZ İSTEMİ VE SÜRESİ

Temyiz istemi, kararın gerekçesiyle birlikte bildiri edildiği tarihten itibaren 2 hafta içinde kararı veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi yahut zabıt katibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılacak. Beyan tutanağa geçirilecek ve tutanak hakime onaylatılacak.

Temyiz eden, kararın neden bozulmasını istediğini müracaatında göstermek zorunda olacak. Cumhuriyet savcısı da temyiz isteğinin sanığın faydasına yahut aleyhine olduğunu açıkça belirtecek. Bu karar de 1 Haziran’da yürürlüğe girecek.

Yapılan düzenlemelerin yürürlüğe gireceği vaktin belirlenmesi bakımından uygulamada tereddüt yaşanmaması için geçiş kararları düzenleniyor. Buna nazaran, eski hale getirme kurumuna yönelik müddete ait yapılan değişiklik, 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında kalkan pürüzler bakımından uygulanacak. Bu tarihten evvel kalkan maniler bakımından değişiklikten evvelki kararlar uygulanmaya devam edilecek.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz müddeti ile kanun yollarına müracaat biçimi ve mühletleri ile bu müddetlerin bildiriden itibaren başlamasına ve yanıt müddetlerine ait değişiklikler, 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanacak. Bu tarihten evvel verilen kararlar hakkında da değişiklikten evvelki kararların uygulanması sürdürülecek.

Yasa ile kanun yollarına müracaat müddetlerinin gerekçeli kararın bildiri edildiği tarihten itibaren başlaması için yapılan değişikliklerin 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanacağının kabul edilmesi nedeniyle, bu tarihten evvel verilen kararlar bakımından yürürlükten kaldırılan kararların uygulanması sürdürülecek.

Temyiz mühleti ile bu müddetin kararın bildirisinden itibaren işlemeye başlamasına ve karşılık müddetine ait değişiklikler, Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Formu Hakkında Kanun’un ilgili hususu kapsamında olup da 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar hakkında da uygulanacak.

Yasa ile öngörülen kanun yoluna ait değişiklikler, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararın açıklanmasının geri bırakılması kararları hakkında uygulanacak. Buna nazaran, kararın açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilecek. Kararın açıklanmasının geri bırakılması kararlarıyla ilgili olarak açıklanan yahut yeni kurulan karara itiraz edilebileceğine ait düzenlemeler lakin 1 Haziran 2024 tarihi ve sonrasında verilen kararın açıklanmasının geri bırakılması kararları bakımından uygulanabilecek. Bu tarihten evvel verilen kelam konusu kararlarıyla ilgili değişiklikten evvelki kanun yoluna ait kararlar uygulanacak.

1 Haziran 2024 tarihinden evvel verilen kararın açıklanmasının geri bırakılması kararları hakkında itiraz yoluna başvurulabilecek ve bu itirazlar, değişiklikten evvelki kararlara nazaran sonuçlandırılacak.

İstinaf kanun yolu incelemesinden geçmemiş kararın açıklanmasının geri bırakılması kararları bakımından, kontrol mühleti içinde taammüden yeni bir cürüm işlenmesi yahut kontrollü hürlük önlemine ait yükümlülüklere muhalif davranılması nedeniyle kararın açıklanması yahut tekrar kurulması halinde, açıklanan yahut yeni kurulan kararın tabi olduğu kanun yolu korunacak.

Mahkeme, sanığın kabul etmemesi halinde de şartların varlığı halinde kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilecek; lakin 1 Haziran 2024 tarihinden evvel verilen kararın açıklanmasının geri bırakılması kararları bakımından sanığın kabul etmesi kuralı aranmaya devam edilecek.

MANEVİ TAZMİNAT TALEPLERİNİ TAZMİNAT KURULU KARARA BAĞLAYACAK

Yasa ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Kimi Müracaatların Tazminat Ödenmek Suretiyle Tahliline Dair Kanun’un ismi “Tazminat Kurulunun Misyonları ile Çalışma Yol ve Asılları Hakkında Kanun” biçiminde değiştiriliyor.

Ceza hukuku kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmalar ile özel hukuk ve yönetim hukuku kapsamındaki yargılamaların makul müddette sonuçlandırılmadığı savıyla manevi tazminat ile Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca muhafaza önlemleri nedeniyle oluşan maddi ve manevi her türlü zararın tazmini istemiyle müracaatlar Komiteye yapılacak.

Müracaatın ve ispat evraklarının değerlendirilmesinde ve verilecek tazminat ölçüsünün saptanmasında Kurul, gerekli gördüğü araştırmaları yapmaya yahut üyelerden birine yaptırmaya ya da cumhuriyet başsavcılıklarından eksper incelemesi yapılmasını talep etmeye yetkili olacak.

Komisyonun masrafları, Bakanlık bütçesinden karşılanacak. Kurula müracaatlar, elektronik ortamda da yapılabilecek.

Yargılamaların makul müddette sonuçlandırılmadığı argümanıyla yapılacak müracaatın biçimi ve müddetine yönelik de düzenleme yapılıyor. Bu kapsamda, Komiteye müracaat, soruşturma, kovuşturma yahut yargılama sürecinde ya da en geç bunların kesin bir kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde yapılacak. Haklı bir mazereti nedeniyle müddeti içinde müracaat edemeyenler, mazeretin kalktığı tarihten itibaren 15 gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen kanıtlarla birlikte müracaat edebilecek.

Müracaatta bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, ziyana uğradığı sürecin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların dokümanlarını eklemesi mecburî olacak.

Komisyon, dilekçedeki bilgi ve dokümanların yetersizliği durumunda eksikliğin bir ay içinde giderilmesini, aksi halde istemin reddedileceğini ilgiliye bildirecek. Dilekçedeki eksikliğin müddetinde tamamlanmaması halinde müracaat, Komitece reddedilecek.

Koruma önlemleri nedeniyle tazminat istemine ait metot ve temeller da belirleniyor.

Komisyona müracaat, karar yahut kararların kesinleştiğinin ilgilisine bildirisinden itibaren 3 ay ve her halde karar yahut kararların katılaşma tarihini izleyen bir yıl içinde yapılacak.

Ağır ceza mahkemesinin misyonu kapsamında olmasına karşın Kurula yapılan istemler, ağır ceza mahkemesine gönderilecek. Kurulun vazife alanına giren ve girmeyen istemler birlikte yapılmış ise Kurul, vazife alanına girmeyen istemleri ayırarak ağır ceza mahkemesine gönderecek. Bu hallerde Komiteye yapılan istem tarihi temel alınacak. Komite ile ağır ceza mahkemesi ortasında vazife konusunda uyuşmazlık çıkması halinde Komitenin misyonuna giren işlerin tespiti gayesiyle ağır ceza mahkemesi yahut Kurul, kesin olarak karar verilmek üzere Ankara Bölge Adliye Mahkemesine başvuracak.

Komisyonun, tazminat istemlerine ve tazminatın geri alınmasına ait yapacağı değerlendirmede Ceza Muhakemesi Kanununun ilgili kararları uygulanacak. Komite tarafından verilen tazminatlarla ilgili olarak Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca cumhuriyet savcısının tazminatın geri alınmasına ait yazılı istemleri Kurula yapılacak.

Yapılan müracaatlar hakkında 9 ay içinde karar verecek olan Kurul, ayrıyeten Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin emsal kararlarını da gözetmek suretiyle müracaat konusunda gerekçeli olarak karar verecek.

Komisyon, yordam iktisadını gözeterek benzeri nitelikteki müracaatları birleştirerek karar verebilecek.

TBMM Genel Konseyinde kabul edilen Ceza Muhakemesi Kanunu ile Birtakım Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Kararında Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ceza hukuku kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmalar ile özel hukuk ve yönetim hukuku kapsamındaki yargılamaların makul müddette sonuçlandırılmadığı durumlarda Anayasa Mahkemesine yapılan ferdi müracaatlarda Anayasa Mahkemesinin müracaat yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararı verilenler ile incelemenin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmediği gerekçesiyle düşme kararı verilenlerin belirlenen müddet içinde müracaat etmesiyle belgenin Tazminat Komitesi tarafından incelenmesine imkan tanınıyor.

Anayasa Mahkemesince düşme kararı verilen yahut 10 Ekim 2023 tarihinden itibaren direkt Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan müracaatların iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması münasebetine dayanan kabul edilemezlik kararları, bildiri tarihinden itibaren 3 ay içinde müracaat üzerine Kurul tarafından incelenecek.

Öte yandan Komitenin iş yükü dikkate alınarak Adalet Bakanı tarafından Komite bünyesinde ek heyetler oluşturulması gayesiyle üye ataması yapılabilecek. Bu üyeler, Kurul üye tam sayısına dahil olmayacak. Bu karar, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 yıl müddetle uygulanacak. Adalet Bakanı, bu süreyi 2 yıl daha uzatabilecek.

ÖZEL NİTELİKLİ ŞAHSÎ DATALARIN İŞLENME ŞARTLARI

Yasa ile özel nitelikli şahsî bilgilerin işlenme kaideleri, şimdiki muhtaçlıklar ve Avrupa Birliği Genel Data Muhafaza Tüzüğü nazara alınarak yine düzenleniyor.

Kanun ile özel nitelikli ferdî bilgilerin işlenmesinin yasak olduğuna dair karar koruma edilirken özel nitelikli ferdî dataların işlenebileceği haller de sayılıyor.

Bu dataların işlenmesi, ilgili kişinin açık isteğinin olması, kanunlarda açıkça öngörülmesi, isteğini açıklayamayacak durumda bulunan yahut isteğine tüzel geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin yahut diğerinin hayatı, vücut bütünlüğünün korunması için mecburî olması, ilgili kişinin alenileştirdiği şahsî bilgilere ait ve alenileştirme iradesine uygun olması, bir hakkın tesisi, kullanılması yahut korunması için zarurî olması, sır saklama yükümlülüğü altındaki şahıslar yahut yetkili kuruluşlarca kamu sıhhatinin korunması, gözetici hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sıhhat hizmetlerinin planlanması, idaresi ve finansmanı maksadıyla gerekli olması, istihdam, iş sıhhati ve güvenliği, toplumsal güvenlik, toplumsal hizmetler ve toplumsal yardım alan tüzel yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zarurî olması üzere durumlarda mümkün olacak.

KİŞİSEL BİLGİLERİN YURT DIŞINA AKTARILMASI

Yasa ile ferdî bilgilerin yurt dışına aktarılması adabı de yine düzenleniyor.

Kişisel bilgiler, ferdî dataların işlenme kuralları ile özel nitelikli şahsî bilgilerin işlenme kurallarından birinin varlığı ve transferin yapılacağı ülke, memleketler arası kuruluş yahut ülke içerisindeki dallar hakkında yeterlilik kararı bulunması halinde bilgi sorumluları ve bilgi işleyenler tarafından yurt dışına aktarılabilecek.

Yeterlilik kararı, Şahsî Dataları Müdafaa Konseyi tarafından verilecek. Şura, muhtaçlık duyması halinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alacak. Yeterlilik kararı, en geç 4 yılda bir pahalandırılacak. Heyet, kıymetlendirme sonucunda yahut gerekli gördüğü öteki hallerde yeterlilik kararını ileriye tesirli olmak üzere değiştirebilecek, askıya alabilecek yahut kaldırabilecek.

Düzenlemede yeterlilik kararı verilirken dikkat edilecek konular da yer alıyor. Bu konular, “kişisel bilgilerin aktarılacağı ülke, ülke içerisindeki dallar yahut milletlerarası kuruluşlar ile Türkiye ortasında şahsî bilgi transferine ait karşılıklılık durumu”, “kişisel bilgilerin aktarılacağı ülkenin ilgili mevzuatı ve uygulaması ile şahsî dataların aktarılacağı memleketler arası kuruluşun tabi olduğu kurallar”, “kişisel bilgilerin aktarılacağı ülkede yahut milletlerarası kuruluşun tabi olduğu bağımsız ve faal bir bilgi muhafaza kurumunun varlığı ile idari ve isimli müracaat yollarının bulunması”, “kişisel dataların aktarılacağı ülkenin yahut milletlerarası kuruluşun, şahsî bilgilerin korunmasıyla ilgili memleketler arası mukavelelere taraf yahut milletlerarası kuruluşlara üye olma durumu”, “kişisel dataların aktarılacağı ülkenin yahut memleketler arası kuruluşun, Türkiye’nin üye olduğu global yahut bölgesel kuruluşlara üye olma durumu”, “Türkiye’nin taraf olduğu memleketler arası sözleşmeler” formunda sıralandı.

Kişisel datalar, yeterlilik kararının bulunmaması durumunda, ferdî bilgilerin işlenme kaideleri ile özel nitelikli şahsî bilgilerin işlenme kaidelerinden birinin varlığı, ilgili kişinin transferin yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve tesirli kanun yollarına başvurma imkanının bulunması ve düzenlemede belirtilen teminatlardan birinin taraflarca sağlanması halinde yurt dışına aktarılabilecek.

Standart mukavele, imzalanmasından itibaren 5 iş günü içinde bilgi sorumlusu yahut data işleyen tarafından Şahsî Dataları Muhafaza Kurumuna bildirilecek. Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 50 bin Türk lirasından 1 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek.

Kurulca verilen idari yaptırım kararlarının mahiyeti dikkate alınarak bu kararlara karşı yönetim mahkemelerine dava açılması imkanı tanınıyor. 1 Haziran 2024 tarihi prestijiyle daha evvel açılan ve hala sulh ceza hakimlikleri önünde bulunan evraklar, bu hakimliklerce son karara bağlanacak.

Yasa ile öngörülen genel düzenleyici süreçlerin Ferdî Dataları Müdafaa Heyeti tarafından hazırlanmasına imkan sağlamak maksadıyla, değişikliklerin yürürlük tarihi 1 Haziran 2024 olarak belirleniyor.

ADLİ PARA CEZASININ ALT VE ÜST ÖLÇÜSÜNDE ARTIŞ

Yasa ile kanun yollarına müracaat müddetleri, hafta yahut ay olarak belirleniyor ve bu mühletlerin kararın bildirisiyle başlayacağı kabul ediliyor. İcra ve İflas Kanunu, İnfaz Hakimliği Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Kabahatler Kanunu, Çocuk Müdafaa Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un kimi unsurlarında ahenk düzenlemesi yapılıyor.

Düzenlemeyle, bir güne karşılık gelen isimli para cezasının ölçüsü artırılıyor, buna bağlı olarak mahsup, ön ödeme ve istinaf kanun yoluna müracaat kararlarında yer alan mali hudutlar değiştiriliyor.

Buna nazaran, isimli para cezalarında cezanın alt sonu 2 bin 500 Türk lirası, üst sonu 500 bin Türk lirası olarak düzenleniyor. Ağır para cezasından dönüştürülen isimli para cezasının ödenmemesi halinde mahpus mühletinin belirlenmesinde bir gün karşılığı olarak 500 Türk lirası temel alınacak.

İdari para cezalarına karşı müracaat üzerine sulh ceza hakimliklerince verilen kararların mutlaklık hududu, 3 bin Türk lirasından 15 bin Türk lirasına çıkarılıyor.

SÜRELER YEKNESAKLAŞTIRILIYOR

6 Şubat sarsıntılarının oluşturduğu yıkımın telafisinin süratli ve tesirli formda sağlanması için sanayi alanı olabilecek yerlerin, fay çizgisine arası, yerin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı üzere kriterler gözetilerek alanın durumuna nazaran ilgili kurumların görüşü alınarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca tespit edilirken malikleri tarafından zelzeleler nedeniyle yıkılan yahut kullanılamayacak kadar hasarlı durumda olan sanayi iş yerlerinin borçlandırılarak yerinde tekrar inşası yahut güçlendirilmesi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yapılıyor. Yatırım programında olan yahut sonradan programa dahil edilen sanayi sitelerinin altyapı ve üstyapı inşasının tamamına kadarı, mimarlık, mühendislik hizmetleri dahil proje tamamlanana kadar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca krediyle destekleniyor.

Bu bağlamda kanunla sarsıntı bölgesinde sanayi altyapısının güçlendirilmesine yönelik dayanak ve uygulamaların mühleti bir yıl daha uzatılacak.

Emekli bayram ikramiyesi fiyatı artırılacak. Buna nazaran, bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alma koşuluyla Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı’nda 2 bin lira olarak ödenen bayram ikramiyesi fiyatı, 3 bin liraya yükseltilecek.

Düzenlemeyle kanun yollarına müracaat müddetlerinin yeknesaklaştırılmasına ve bu müddetlerin bildiriden itibaren başlamasına dair değişiklikler de yapılıyor. Uygulamada tereddüt yaşanmaması için geçiş kararı getiriliyor ve ilgili kanunlarda yapılan değişikliklerin 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar bakımından geçerli olacağı kabul ediliyor. Böylelikle hak kayıplarının önlenmesi ve uygulamada oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanıyor.

TBMM Başkanvekili Bekir Bozdağ, teklifin yasalaşmasının akabinde birleşimi 2 Nisan 2024 Salı günü saat 15.00’te toplanmak üzere kapattı.

Daha evvel alınan karar mucibince TBMM Genel Şurası, 5, 6, 7, 12, 13 ve 14 Mart 2024 tarihinde toplanmayacak. TBMM Genel Konseyi, 19 Mart 2024 tarihinden itibaren 10 gün mühlet ile çalışmalarına orta verecek.